Odwołanie i zmiana testamentu 

By | 10 października 2014

TestamentSporządzony testament można zmienić bądź odwołać w każdym czasie. Tyczy się to zarówno całości ostatniej woli jak i jej poszczególnych zapisów. 

Ambulatoria est voluntas defuncti usque ad vitae supremum exitum

Ta paremia prawnicza obowiązująca od 2000 lat oznacza, że „Wola spadkodawcy może być zmieniona aż do ostatniego tchnienia”. Współcześnie uprawnienie to zapisane jest w art. 943 i art. 946 kodeksu cywilnego.

Ważna uwaga na początek

Odwołanie lub zmiana testamentu wymaga by spadkodawca posiadał pełną zdolność do czynności prawnych. Osoba ubezwłasnowolniona częściowo lub całkowicie nie może dokonać zmiany lub odwołania testamentu. Ubezwłasnowolnienie takiej osoby nie oznacza jednak automatycznego unieważnienia testamentu sporządzonego przed ubezwłasnowolnieniem. Wręcz przeciwnie, wcześniej sporządzona ostania wola pozostaje w pełni ważna i wykonalna. Odwołania lub zmiany testamentu można dokonać wyłącznie osobiście.

Odwołanie testamentu

Odwołać testament można na kilka sposobów. Spadkodawca może po prostu sporządzić nowy testament. Może też zniszczyć dokument testamentu lub pozbawić go cech wpływających na jego ważność. Dopuszczalne jest też dokonanie zmian w testamencie, z których wynikać będzie wola odwołania jego postanowień.

Sporządzenie nowego testamentu może zostać dokonane w dowolnej formie. Można zatem unieważnić testament notarialny sporządzając testament własnoręczny lub nawet ustny. Istotne jest jedynie, by z treści nowego testamentu wynikała chęć unieważnienia poprzedniego lub wszystkich wcześniejszych. Zasady wykładni testamentu zakładają bowiem, że testament może rozszerzać wolę zawartą w poprzednio sporządzonych testamentach. Dopóki kolejne testamenty nie zawierają oczywistej sprzeczności z poprzednimi, wszystkie uważane są za ważne i skuteczne łącznie. Jeżeli sporządzamy testament, który ma zastąpić poprzednie to najlepiej zawrzeć w nim zdanie „odwołuje wszystkie poprzednie testamenty„. W nowym testamencie wcale nie musimy powoływać spadkobierców. Może on zawierać tylko odwołanie wszystkich poprzednich oświadczeń woli. Wtedy zadziała dziedziczenie testamentowe.

Zniszczenie testamentu pociąga za sobą odwołanie go. Można po prostu podrzeć testament własnoręczny lub pozbawić go cech od których zależy jego ważność, np. oddarcie podpisu. Czynność unieważnienia musi być dokonana osobiście przez spadkodawcę i z zamiarem odwołania. Przypadkowe przedarcie lub naddarcie nie unieważnia ostatniej woli.

Nieco więcej uwagi wymaga odwołanie testamentu notarialnego. Notariusz sporządzając testament, robi to w formie aktu notarialnego. Na nasze życzenie fakt sporządzenia takiego testamentu może zostać odnotowany w powstałym w 2011 roku ogólnopolskim Notarialnym Rejestrze Testamentów. Zniszczenie odpisu aktu notarialnego może nie wystarczyć do unieważnienia takiego oświadczenia woli, bowiem w wypadku naszej śmierci spadkodawcy mogą w rejestrze sprawdzić czy testament spisaliśmy i poprosić właściwego notariusza o sporządzenie odpisu. Zresztą na notariuszu ciąży obowiązek dostarczenia odpisu testamentu do sądu spadku jeżeli dowie się o śmierci spadkodawcy. Powinniśmy zatem zadbać, by odwołać testament notarialny poprzez sporządzenie nowego testamentu, tak jak opisałem to dwa akapity wcześniej.

Można odwołać testament dokonując zmian w jego treści. Możemy po prostu przekreślić testament i dodatkowo dopisać na nim „uchylony„, „odwołany” lub „nieważny„.

Testament szczególny (ustny, podróżny lub wojskowy) automatycznie traci moc z upływem sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. W wypadku testamentu ustnego, traci on moc po upływie 6 miesięcy od ustania obawy rychłej śmierci lub innych szczególnych okoliczności z uwagi na które niemożliwe było sporządzenie testamentu zwykłego. W wypadku testamentu podróżnego po upływie 6 miesięcy od zakończenia podróży na polskim statku morskim lub powietrznym na którym testament sporządziliśmy. O testamencie wojskowym nie napiszę bo jest on naprawdę wyjątkowy. W każdym przypadku bieg 6 miesięcznego terminu ulega zawieszeniu przez czas, w ciągu którego spadkodawca nie ma możności sporządzenia testamentu zwykłego, na przykład gdy jest w śpiączce.

Po odwołaniu całego testamentu spadkobiercy uzyskają spadek w porządku ustawowym.

Zmiana testamentu

Jak wynika z powyższego, zmienić testament można w dowolnym momencie poprzez sporządzenie nowego testamentu. Tak jak w wypadku odwołania testamentu tak i w wypadku zmiany naszej ostatniej woli możemy zmienić testament notarialny spisując testament własnoręczny. Znowu pamiętajmy o zasadzie wykładni ostatniej woli. Jeżeli chcemy zmienić testament odwołując poprzednie to zamieśćmy w nim wzmiankę „odwołuję wszystkie poprzednie testamenty” i w tym przypadku przedstawmy w testamencie wszystkie nasze rozporządzenia. Można też zmienić poszczególne zapisy poprzedniego testamentu. W tym celu po prostu opiszmy jakie chcemy dokonać zmiany.

Wzór zmiany testamentu

Sopot, 6 października 2014 roku 

Testament 

Ja, Jan Kowalski, urodzony 1 stycznia 1970 roku w Warszawie, zmieniam moją ostatnią wolę zawartą w testamencie z dnia 22 sierpnia 2014 roku w ten sposób, że zamiast wnuczki Grażyny Nowak ma dziedziczyć jej matka Dorota Nowak.

Jan Kowalski 

 

W sumie to proste niemniej jednak, lepiej sporządzić cały testament od początku odwołując w nim wszystkie poprzednie lub niszcząc je. Lepiej nie doprowadzać do kłótni rodzinnych związanych z wykładnią testamentu.