Jak napisać testament?

By | 22 sierpnia 2014

Testament

Sporządzenie ważnego testamentu jest niezwykle proste. Musimy jednak zachować odpowiednią jego formę, a w treści powinna znaleźć się wymagana przepisami prawa zawartość. Wtedy będzie on całkowicie ważny i nasza ostatnia wola zostanie wykonana po naszej śmierci. 

Jak mówi powiedzenie „pewna jest tylko śmierć i podatki”. O podatkach już trochę napisałem więc teraz czas na drugiego pewniaka. Ale by było zgodne z celem tego bloga to będzie znowu o pieniądzach, a właściwie o tym jak zdecydować o nich po naszej śmierci. Spisanie ostatniej woli to w Polsce nadal temat dość rzadko poruszany. Na zachodzie sporządzenie testamentu to norma.

Wzór testamentu

Najprostszy testament może wyglądać tak:

 

Sopot, 22 sierpnia 2014 roku

Testament

Ja niżej podpisany Jan Kowalski, urodzony 1 stycznia 1970 roku w Warszawie, do spadku po mnie powołuję w równych częściach:

  • mojego syna Michała Kowalskiego
  • moją wnuczkę Grażynę Nowak

Jan Kowalski

 

Wystarczy napisać tylko tyle, by testament był ważny. Trzeba jednak zwrócić uwagę na niezbędne elementy naszej ostatniej woli. Zobacz też inne wzory przykłady testamentów, które umieściłem w oddzielnym wpisie.

Forma i zawartość testamentu

Jedną ze zwykłych form sporządzenia testamentu jest testament własnoręczny (holograficzny). Aby go spisać nie musimy udawać się do notariusza. Wystarczy kartka papieru i długopis.

Testament własnoręczny jak sama nazwa wskazuje musi być w całości spisany własnoręcznie przez spadkodawcę. Nie może być wydrukiem komputerowym opatrzonym jedynie podpisem. Niedopuszczalne jest także napisanie go na maszynie do pisania lub spisanie go przez małżonka lub dziecko. Własnoręczne spisanie testamentu służy ewentualnemu potwierdzeniu oryginalności przez biegłego grafologa w trakcie sądowego postępowania spadkowego. Używamy tylko kartki papieru i długopisu lub pióra.

Testament musi zostać podpisany, najlepiej pełnym imieniem i nazwiskiem. Dzięki temu wiadomo będzie od razu od kogo ostatnia wola pochodzi. Co prawda były już przypadki uznania przez sąd testamentów podpisanych „Wasz ojciec”, ale można tak uczynić tylko wtedy, gdy z testamentu jednoznacznie wynika kto jest jego autorem. Lepiej jest więc zastosować się w pełni do wymogu.

Testament powinien zawierać datę. Pełny dzień, miesiąc i rok. Data potrzebna jest po to, by określić dokładnie czas powstania testamentu. Naszą ostatnią wolę zawsze możemy zmienić pisząc kolejny testament. Dzięki datowaniu kolejnych testamentów wiadomo będzie, która z nich jest naszą ostatnią wolą. Jest to też istotne z uwagi na to, że w przyszłości możemy zostać z różnych powodów ubezwłasnowolnieni, a tylko dzięki dacie na testamencie wiadomo będzie, że został on sporządzony gdy mogliśmy samodzielnie funkcjonować. Mimo ubezwłasnowolnienia nasza ostatnia wola będzie nadal ważna i wykonana. Wpiszmy więc pełną datę. Tylko jako ciekawostkę mogę jedynie podać, że data zapisana jako „pierwszy dzień Bożego Narodzenia 1960 roku” został przez sąd uznany jako jednoznaczna data.

Dobrze jest wpisać na testamencie miejscowość w której go spisaliśmy. Dzięki temu będzie wiadomo, że powinien on jest ważny gdyż podlega prawu polskiemu. Usuwamy w ten sposób potencjalne zagrożenia. W niektórych krajach spisanie ostatniej woli może wymagać  specjalnej formy lub treści.

Dane spadkodawcy i spadkobiorców lepiej wskazać nie tylko z imienia i nazwiska, ale także wzbogacić o datę i miejsce urodzenia lub PESEL. Pamiętajmy, że z testamentu musi jednoznacznie wynikać kto go sporządził i kto został powołany do spadku.

Z testamentu powinno wynikać też, że jest to nasza ostatnia wola. Zatytułujmy go więc zwrotem „testament”.

Zobacz przykłady testamentów, które umieściłem w oddzielnym wpisie.

Kto może sporządzić testament

Testament może sporządzić osoba pełnoletnia, mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Spadkodawca nie może działać w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Sporządzenie testamentu pod wpływem groźby lub pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści powoduje również nieważność ostatniej woli.

Nieważność testamentu powoduje też spisanie go łącznie z inną osobą. Nie mogą zatem małżonkowie wspólnie sporządzić jednego testamentu – każdy musi spisać ostatnią wolę samodzielnie.

Inne ważne informacje o których trzeba pamiętać

W filmach, szczególnie amerykańskich, często spotykamy się z sytuacją w której przy odczytaniu testamentu bohatera filmu jeden z synów dostaje posiadłość, a drugi firmę. W Polsce taka forma testowania jest niedopuszczalna. Dziedziczenie zgodnie z kodeksem cywilnym, polega na wejściu w ogół praw i obowiązków zmarłego (sukcesja generalna). Każdy z dziedziców otrzyma więc wskazany ułamek własności każdego z naszych aktywów, a także będzie zobowiązany do zwrotu takiego samego ułamka naszych długów. Wpisanie w testamencie zwrotu „syn ma dostać samochód, a córka dom” nie powoduje jednak nieważności testamentu. Przy podziale spadku zostanie jednak porównana wartość obu rzeczy i każdy ze spadkobierców faktycznie stanie się współwłaścicielem zarówno auta i domu, a także wszystkich innych aktywów w odpowiadającej temu proporcji. W tej samej proporcji odziedziczy też długi. Wpisujmy więc w testamencie każdemu spadkobiercy odpowiedni ułamek spadku. Jeżeli nie podamy ułamka to zostanie przyjęte, że chcieliśmy spadkobiercom zapisać równą część spadku. Prawidłowy zapis powinien brzmieć „…powołuję do 1/3 spadku syna Mariusza i do 2/3 spadku córkę Grażynę.„.

Oczywiście możemy wskazać w testamencie konkretne składniki majątku, jakie mają trafić do wskazanych osób. Służy temu zapis albo zapis windykacyjny. To jednak temat na inny wpis na blogu.

Możemy także zdecydować co ma się stać w przypadku gdyby któryś z spadkobierców nie chciał lub nie mógł dziedziczyć. Służy temu instytucja przyrostu i podstawienia. Specjalny wpis na temat przyrostu i podstawienia znajdziesz tutaj.

Testament może zawierać wydziedziczenie określonych osób. Opracowałem specjalny wpis dotyczący wydziedziczenia.

Testament nie może zawierać warunku ani terminu. Na przykład nie możemy powołać do spadku kogoś pod warunkiem, że ożeni się we wskazanym terminie albo wróci do kraju z emigracji. Wszelkie takie rozporządzenia są nieważne. Jeśli bez nich spadkodawca nie sporządziłby testamentu to sąd może unieważnić cały testament. Jedynym wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, w której warunek lub termin spełnił się przed otwarciem spadku (śmiercią spadkodawcy).

Testament zawsze możemy zmienić. Najprościej zniszczyć poprzedni i napisać nowy. Możemy też napisać nowy i wskazać w nim, że poprzednie testamenty odwołujemy. Jeżeli tego nie uczynimy oba testamenty będą wykonywane łącznie w takim stopniu jak można je ze sobą pogodzić. Przeczytaj oddzielny wpis na temat zmiany testamentu.

Odwołanie testamentu powoduje unieważnienie go i wprowadza ponownie dziedziczenie ustawowe. Testament można odwołać niszcząc go lub oznaczając go w taki sposób, by wynikało z niego, że go odwołaliśmy. Jeżeli nie dysponujemy już poprzednim testamentem to w celu odwołania go możemy po prostu spisać kolejny wskazując chęć odwołania poprzednich testamentów. Przeczytaj oddzielny wpis na temat odwołania testamentu.

Polub proszę mój profil na FaceBook

Bezpieczeństwo testamentu

Sporządzony testament dobrze jest powierzyć zaufanej osobie. Powinna ona zadbać o to, by po naszej śmierci został dostarczony do sądu w celu ogłoszenia. Możemy też powiadomić bliskich o miejscu w którym umieściliśmy nasz testament.

Testament jako dokument podlega ochronie prawnej. Przerabianie, podrabianie, niszczenie czy jego ukrywanie jest przestępstwem podpadającym pod art. 270 lub art. 276 kodeksu karnego. Dodatkowo, osoba która takiego czynu się dopuści może zostać uznana za niegodną dziedziczenia.

Inne formy testowania

Testament własnoręczny (holograficzny) jest tylko jedną, najprostszą formą przekazania naszej ostatniej woli. Oprócz tego do testamentów zwykłych zalicza się testament notarialny i testament ustny (allograficzny). Każda z tych form wymaga jednak obecności wskazanej w kodeksie osoby. Notarialnie sporządzony testament, jak sama nazwa wskazuje wymaga od nas wizyty u notariusza i sporządzenia przez niego aktu notarialnego. Ostatnia wola może być przekazana także przekazana do protokołu ustnie wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego. Musi się to odbyć w obecności dwóch świadków i spisany w protokole podpisanym przez wszystkie obecne osoby. To nieco kłopotliwe formy testowania i dlatego nie będę teraz tematu rozwijał.

Dopuszczalne są też testamenty szczególne: ustny, podróżny i wojskowy. Mogą one zostać sporządzone tylko w ściśle określonych przypadkach toteż również nie będę o tym w tym artykule pisał.

Zmiana testamentu

W każdej chwili możesz zmienić lub odwołać swój testament. Jak to zrobić opisałem w oddzielnym wpisie.

Dziedziczenie ustawowe

Jeżeli nie pozostawisz ważnego testamentu, to spadek po Tobie zostanie odziedziczony zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego. Na temat dziedziczenia ustawowego przygotowałem oddzielny wpis.

Przeczytaj też

Przykłady testamentów z wyjaśnieniami

Dziedziczenie ustawowe – gdy nie ma testamentu

  • Pingback: Wzory testamentu()

  • Magda Sz

    A co się stanie gdy wskazana w testamencie osoba odrzuci spadek?

  • Pingback: Przyrost i podstawienie testamentowe | Skarbona mamony()

  • Pingback: Wydziedziczenie | Skarbona mamony()

  • Pingback: Wszystko o zachowku | Skarbona mamony()

  • Pingback: Gdy nie ma testamentu | Skarbona mamony()

  • Pingback: Odwołanie i zmiana testamentu  | Skarbona mamony()

  • misza

    Jeżeli bez względu na to, co komu się zapisze w testamencie, wszyscy spadkobiercy ustawowi i tak mają równe prawo do wszystkich aktywów według proporcji dyktowanych przez przepisy prawne, to jaki jest właściwie sens sporządzania testamentu? Nie rozumiem tego.

    Tak samo nie rozumiem instytucji zachowku. Przecież jeżeli ktoś został pominięty w testamencie, oznacza to, że spadkodawca widocznie nie miał życzenia obdarowywać czymkolwiek tej osoby. To niesprawiedliwe, że spadkobiercy, którym przypadły jakieś aktywa, mają dzielić się swoją częścią spadku na rzecz zachowku. Poza tym to się kłóci z tym, co napisano wyżej, że każdy ze spadkobiorców ustawowych w stopniu sobie należnym dziedziczy wszystkie aktywa.

    No i gdzie tu jest poszanowanie woli zmarłego?

    Praktyka pokazuje, że te wszystkie testamenty to o kant d..y rozbić. Jak przyjdzie co do czego, to i tak sprawa kończy się w sądzie, a wszyscy się wykłócają o każdą złotówkę i są gotowi jeden drugiego w łyżce wody utopić, byleby dostać więcej. Świat jest pomajgany, a ludzie chciwi.

    • skarbonamamony

      Część Twojej wypowiedzi to przemyślenia niekoniecznie związane z prawem, a na cześć mogę udzielić odpowiedzi i wyjaśnień.

      Jeżeli spadkodawca nie pozostawił ważnego testamentu, to tylko w takim wypadku zadziała dziedziczenie ustawowe. WAŻNY TESTAMENT MA ABSOLUTNE PIERSZEŃSTWO i związane to jest właśnie z poszanowaniem woli zmarłego co do dysponowania własnym majątkiem po śmierci.

      Inną sprawą jest zachowek. Służy on zabezpieczeniu osób z najbliższej rodziny. Ustawodawca dostrzega, że majątek spadkowy powstał wysiłkiem całej rodziny lub dzięki wspólnym wyrzeczeniom. Zachowek ma na celu ochronę interesów osób najbliższych i zapewnienie określonego udziału w masie spadkowej. Umożliwienie całkowicie dowolnego rozporządzenia testamentowego na rzecz osób obcych mogło by być bowiem wysoce krzywdzące dla najbliższych. Zwróć uwagę, że zachowek należy się tylko najbliższym – zstępnym, małżonkowi i rodzicom, o ile dziedziczyli by z ustawy. Dziedziczenie ustawowe obejmuje znacznie szerszy krąg uprawnionych, np.: rodzeństwo, dziadkowie.

      Można by długo toczyć dyskusję, czy zachowek jest potrzebny. Są przeciwnicy i są też zwolennicy. Jak spojrzysz na instytucję zachowku biorąc pod uwagę jego cel (zabezpieczenie najbliższych), to na pewno zgodzisz się, że jest to niezbędne. Kto miałby opiekować się dziećmi, jeżeli cały majątek trafi do obcej osoby?

      Na świecie funkcjonują dwa systemy zabezpieczenia najbliższych. Jednym z nich jest system zachowku, a drugim jest system rezerwy (np. prawo francuskie). Różni się on tym, że spadkodawca może w testamencie rozporządzić tylko połową swego majątku. Reszta, z góry zarezerwowana jest dla najbliższych.

  • kika

    Jeżeli moja matka w testamencie wpisała tylko mnie jako spadkobierce głównie oszczędności jakie pozostawi po sobie, (za mieszkanie u mnie i opiekę którą nad nią sprawuję), nie uwzględniając innych swoich dzieci. Czy należy im się zachowek? Czy będą mieli prawo żądać podzielenia się pieniędzmi ? Zaznaczam, że pieniądze trzyma przy sobie. W testamencie nie wpisała kwoty jaką zostawi, bo nie wie jeszcze ile z tego zostanie. Czy musi wpisać konkretną kwotę? Czy wystarczy tylko słowo „pieniądze” lub „to co po sobie zostawiam”.

    • skarbonamamony

      Wyżej jest opisane, że nie wskazuje się w testamencie konkretnych kwot, które zapisuje się konkretnym osobom. Powołuje się do spadku spadkobierców w konkretnych częściach. Zapraszam do ponownego przeczytania wpisu i dodatkowo do zapoznania z tym wpisem: http://skarbonamamony.pl/wzory-testamentu.html

      Sprawa zachowku została precyzyjnie omówiona w oddzielnym wpisie: http://skarbonamamony.pl/wszystko-o-zachowku.html

      Jeżeli chodzi o Twoje pytanie związane z zachowkiem to zachowek będzie się innym dzieciom należał. Proponuje jednak przeczytać wskazany wpis. Wszystko powinno się Tobie wtedy wyjaśnić.

      • kika

        Dziękuję.

  • Reginald

    1.Czy testament na rzecz obywatela innego państwa Unii Europejskiej sporządza się tak samo jak obywatela Polski? Czy wymaga formy notarialnej?
    2. Czy spisany testament można powierzyć osobie na rzecz której został spisany, czyli tej której zapisujemy majątek, czy komuś innemu np. notariuszowi?

  • Pingback: Pełnomocnictwo do zawarcia i wykonywania umowy najmu | Skarbona mamony()